خون وفراورده های آن وبیماری های مرتبط
ساعت ٦:٤۱ ‎ب.ظ روز ۱۳٩۱/۸/٢٢   کلمات کلیدی:

 

خون بافت زنده ای است که از دو قسمت سلولی و پلاسمائی تشکیل شده است .

الف ) عناصر سلولی که 45 درصد حجم خون را تشکیل می دهند شامل :

-1 گلبولهای قرمز که مسؤل اکسیژن رسانی به سلولهای بدن می باشند .

-2 گلبولهای سفید که وظیفه دفاع بدن در مقابل عوامل خارجی را برعهده دارند .

-3 پلاکتها که در عمل بند آمدن خونریزی دخالت دارند .

ب) پلاسماکه 55 درصد حجم خون را تشکیل می دهد و حاوی مواد قندی ، چربی ، پروتئین ، املاح

مختلف ، هورمون ها و فاکتورهای انعقادی خون می باشد .

حجم خون در افراد بالغ حدود 5/5 لیتر می باشد .


خون سالم

به خونی اطلاق می شود که عاری از عوامل قابل انتقال از طریق خون می باشد و سبب ایجاد بیماریدر گیرنده خون نشود ، جهت دست یافتن به چنین خونی انجام آزمایشات غربالگری بر رویخونهای اهدا شده ( از نظر هپاتیت ، ایدز و سفلیس ) و نیز مصاحبه و معاینه دقیق توسطپزشک به منظور انتخاب اهدا کنندگان مناسب الزامی می باشد .

اهدای خون سالم اهدای زندگی و دریافت خون سالم حق هر بیمار نیازمند به خون است .

اصول اهدای خون

اهدای خون در همه حال باید داوطلبانه باشد و هیچ فشاری به دنور تحمیل نشود . فقط از افراد داوطلب ( عمدتا اهداکنندگان داوطلب مستمر و منظم ) که با انگیزه انسانی و ایثار اقدام به اهدای خون می نمایند ، خون گیری بعمل آید .

2)باید از خطرات مربوط به اقدام خود مطلع باشد ، سلامت و ایمنی افراد بطور مداوم مورد توجه باشد .

3) عامل محرک اهداکننده و مسؤلین جمع آوری خون ، هرگز نباید سود مالی باشد .

4) ناشناس ماندن بین اهدا کننده ودریافت کننده باید مورد توجه قرارگیرد مگر در موارد خاص

5) اهدای خون نبایدتحت تأثیر مسائلی از قبیل ملیت ، مذهب و ... قرار گیرد .

چه کسانی می توانند خون اهدا نمایند ؟

-1 افرادیکه از نظر جسمی و روحی شرایط مناسبی داشته باشند .

-2 افرادیکه در سنین 17 تا 60 سال باشند ( افرادی که سابقه اهدای خون دارند تا سن 65 سالگی نیز

مجاز به اهدای خون می باشند.

-3افرادیکه وزن بالاتر از 50 کیلوگرم داشته باشند .

-4 افرادیکه از اهدای خون قبلی آنها حداقل 8 هفته گذشته باشد به شرط اینکه تعداد دفعات اهدای خون

در سال بیشتر از 4 بار نشود .

-5 افرادیکه مبتلا به کم خونی و بیماریهای قابل انتقال از طریق خون نباشند .

اهداکننده عزیز در صورت داشتن هر یک از شرایط زیر قبل از اهدای خون پزشک سازمان رامطلع سازید :

* سابقه بیماریهای قلبی و عروقی ، ریوی ، کلیوی

* سابقه زردی یا یراق ( هپاتیت ) در خود و خانواده

* سابقه تزریق خون و فراورده های خونی

* سابقه اعتیاد به موادمخدر تزریقی

* سابقه رفتارهای پر خطر ( تماس جنسی مشکوک )

* سابقه خالکوبی ، تاتو ، حجامت و چاقو خوردگی

* سابقه غش، تشنج ، صرع

* سابقه مسافرت به مناطق گرمسیری مالاریا

* آلرژیها

* مصرف هرنوع دارو

اهدای حرفه ای : در این نوع اهدا ، فرد به ازای دریافت پاداش اقدام به خون دادن می نماید، این روش امروزه منسوخ شده است زیرا خطر آلودگی خون در بین اهداکنندگانی که بهازای دریافت وجه یا کالا اقدام به خون دادن می نمایند بالا می باشد .

اهدای جایگزین یا فامیلی : در این نوع اهدا یکی از آشنایان یا اقوام فردی که نیاز مند بهخون است ( جهت جایگزین نمودن خون مصرف شده ) اقدام به اهدای خون می نمایند ، یکی ازاهداف سازمان انتقال خون حذف کامل خون جایگزین تا پایان سال 82 بود است .

اهدای داوطلبانه : در این اهدا که یکی از بهترین و سالم ترین طرق تأمین خون سالم می باشدفرد بطور داوطلبانه و فقط با انگیزه ایثار و نوعدوستی اقدام به خون دادن می نمایند .

اهدای اتولوک : در این نوع اهدا با شرایط خاصی که توسط پزشک یا کارشناس طب انتقال خونمشخص می شود ، خون گرفته شده از فرد برای همان فرد در مواقع ضروری مورد مصرف قرارمی گیرد .

همانطور که شرح داده شد سلامت کلیه اهدا کنندگان در ضمن مصاحبه و معاینه مورد بررسی قرار می گیرد . به خاطر داشته باشید که از شما فقط در زمانی خون گرفته می شود که شما سالم باشید . سلامت سلامت و آسایش شما برای سرویس انتقال خون حائز اهمیت بسیاری است . اهدای خونبسیار بی خطر بوده تعداد بسیار کمی از اهدا کنندگان ممکن است پس از اهدای خون احساسناراحتی کنند . گاهی ، بعضی افراد پس از اهدای خون بی حال می شوند . اگر چنینمواردی رخ دهد ، می بایست قبل از برگشت به فعالیت های طبیعی روزانه ، به میزان کافیایتراحت کرد . اگر شغل شما در جایی است که این بی حالی ، شما یا دیگران را در معرضخطر قرار می دهد نباید آن روز به سرکار بروید .

* هیچگاه بدلیل ترس ازدرد سوزن خونگیری ، از خون دادن امتناع نکنید زیرا با وجود مهارت کارشناس خونگیریدر کار خود فقط در موقع وارد کردن سوزن ، سوزش مختصری در محل آن حس خواهید کرد .

* بدلیل استریل کردنمحل خونگیری و استفاده از وسائل یک بار مصرف امکان آلودگی و انتقال بیماریهای

ویروسی وجود ندارد .

* بدلیل محرمانه ماندنپرونده های شما امکان دسترسی افراد خانواده و سایر افراد به نتایج معاینات پزشکی وآزمایشات شما وجود ندارد و اطلاعاتی که توسط پزشک در ضمن مصاحبه اخذ می شود کاملابه صورت محرمانه ثبت می شود . اخیرا با بهره گیری از بارکد ( برچسب های مخصوص کهامکان رمز گشایی آنها فقط توسط اسکنر پس از انتقال به کامپیوتر امکان پذیر است ) هرچه بیشتر سعی شده است تا اطلاعات شخصی شما کاملامحرمانه بماند .

خون اهداشده برای چه کسانی مورد استفاده قرار می گیرد ؟

هر ساله بیش از 100 میلیون واحد خون از اهداکنندگان سراسر جهان جمع آوری می گردد ولی هنوزبه چند میلیون اهدای دیگر برای برآوردن نیازهای جهانی و تضمین دسترسی به خون درزمان و مکان مورد نیاز وجود دارد . در بسیاری از کشورهای در حال توسعه میلیونهاانسان به علت کمبود خون و محصولات خونی فوت می کنند .

می توان با استفاده از جایگزینی مایع به صورت داخل وریدی یا مواد دارویی، ضرورت انتقال خونرا به

حداقل رساند ؛ اما همیشه بیماران بسیاری وجود دارند که زندگی آنها به دسترسیبه خون سالم

وابسته است .

تعدادی ازبیماران بستری در بیمارستان ها بدون نیاز به فرآورده های خونی قابل درمان می باشندولی تعداد زیادی از آنان جهت بهبود خود نیاز مبرم به خون و فرآورده های آن را دارندو با توجه به اینکه هنوز بشر قادر نیست ماده ای بسازد که جانشین خون گردد لذا هنوزاهدای خون تنها راه درمان این بیماران است .

خون اهداشده شما در جهت کمک به بیماران نیازمند از جمله موارد اشاره شده در ذیل استفاده میشود :

* بیمارانی که به صورت حاد دچار خونریزی شدید شده اند از جمله بیماران دچار تصادف وحوادث

* بیمارانی که به دلیل کم خونی مزمن و شدید دچار عوارض تهدید کننده حیات شده اند

* بیمارانی مبتلا به تالاسمی

* بیمارانی مبتلا به هموفیلی

* بیمارانی که نیاز به اعمال جراحی بزرگ توام با از دست دادن شدید خون دارند مثلپیوند قلب ، اعمال جراحی مربوط به زنان و زایمان و ...

* بیمارانی که به دلیل اختلال عملکرد پلاکت یا دیگر اجزای خون که در انعقاد نقش دارند، در معرض خطر خونریزی های کشنده قرار دارند .

* بیمارانی که دچار سوختگی های شدید شده اند

* بیمارانی دچار بدخیمی های خونی مثل لوسمی

* بیمارانی که نیاز به پیوند عضو دارند

* نوزادان مبتلا به زردی ناشی از ناسازگاری خون مادر و جنین

از آنجاکه از خون گرفته شده از یک فرد به صورت چند فرآورده خونی ( از قبیل گلبول قرمز ،پلاکت ، پلاسما و ... استفاده می شود بنابراین شما با اهدای یک واحد از خون سالمخود می توانید جان چند انسان نیازمند به خون را نجات دهید و در جهت رفع کمبودهایخون جامعه قدم مؤثری بردارید .

سرنوشت خون اهدایی

پس ازاهدای خون و جمع آوری آن در کیسه های مخصوص ، به واحد های آزمایشگاه و فراوردهمنتقل می شود .

- درآزمایشگاه ، آزمایشهایی مختلف روی نمونه خون به عمل می آید لذا فقط خونهایی که عاریاز عوامل قابل انتقال از طریق خون باشد ( ویروس ایدز و هپاتیتB وC و عامل سیفلیس ) قابل استفاده خواهد بود .

- در بخشفرآورده ، قسمت های مختلف خون کامل با استفاده از دستگاههای مخصوص و در طی فرآیندهای پی در پی از یکدیگر جدا می شود و فرآورده هایی از قبیل پلاکت ، گلبول قرمزفشرده ، پلاسما ، کرایو و ... تهیه و آماده مصرف می گردد .

پلاسمای خون فرآورده ای است که بلافاصله پس از تهیه باید منجمد گردد . با ارسال بخشی از آنبه شرکت پالایش و پژوهش سازمان انتقال خون ایران داروهای بیولوژیکی با منشأپلاسمایی انسانی از جمله آلبومین ، فاکتور 8 و 9 و ایمنوگلوبولین ها تهیه می شود .

- خون وفراورده های آن در مواقع لزوم و با ارائه درخواست پزشک معالج ، در اختیار بیماران نیازمند در مراکز درمانی قرار می گیرد .

خون انسان هیچ جانشینی ندارد و نمی توان آن را بطور مصنوعی تهیه کرد و انسان تنها منبع خون برای همنوعان خود می باشد ( گرچه دانشمندان سرگرم تحقیق برای تهیه خون مصنوعی میباشند ، اما موفقیت آنها در آینده نزدیک ، بعید به نظر می رسد(.

با صنعتی شدن زندگی و افزایش شمار قربانیان تصادف و مبتلا یان به سرطان از یک طرف و از طرف دیگر با پیشرفت علم که موجب ارائه درمانهای جدید توسط انتقال خون برای بیماراننیازمند شده امروزه بیش از هرزمان دیگری نیاز به خون در جوامع مختلف احساس می شود .

خون حیوان را نمی توان به عنوان جایگزین خون انسان به کار برد .

خون رانمی توان برای مدت نامحدود نگهداری کرد . برای مثال گلبول قرمز تنها به مدت 5-6هفته و پلاکت حداکثر به مدت 5 روز و در شرایط خاص قابل نگهداری و استفاده هستند .

گر چه میزان نیاز خون در طول سال چندان تفاوتی نمی کند اما ذخیره خون در طول ماهها یافصول خاص فرق می کند . مثلآ در تابستان که مدارس تعطیل می باشند و مردم به تعطیلاتمی روند ، مراجعه کنندگان اهدای خون کمتر می شوند در حالی که در خواست خون از طرف بیمارستانها و سایر مراکز درمانی تفاوتی نمی کند .

آسم

اگر آسم شما شدید وهمراه با مصرف مداوم دارو ( بخصوص داروهای کورتونی ) باشد از اهدای خون معاف میباشید ولی در صورتی که آسم شما خفیف بوده و در فواصل طولانی دچار حملات ضعیف و خفیفآسم می شوید در هنگامی که حالتان خوب است می توانید خون اهدا نمائید .

آلرژی

در هنگامی که علائمآلرژی و حساسیت ندارید می توانید خون اهدا کنید . کسانی که سابقه حساسیتهای شدیدبخصوص حساسیتهای تنفسی مثل آسم شدید یا تب یونجه دارند از اهدای خون بطور دائم معافمی باشند .

افسردگی و اضطراب

در صورتی که در موقعاهدای خون حال شماخوب باشد و احساس کسالت روحی و یا اضطراب شدید نداشته باشید و فقطاز آرامبخشهای ساده و مسکن استفاده کرده باشید می توانید خون خود را اهدا نمائید .

ایدز وHIV

اگر سابقه آلودگی باویروس ایدز یا ابتلا به بیماری ایدز داشته اید از اهدای خون بطور دائم معاف میباشید . اگر خود را در معرض ابتلا بهHIV یا بیماری ایدز می دانید بخصوص تماس جنسی مشکوک تا گذشت مدت 12 ماه وانجام آزمایشات لازم و اطمینان از سلامت خود از اهدای خون خودداری کنید .

بارداری

خانمهای باردار حداقل 6 هفته پس از زایمان طبیعی می توانند خون خود را اهدا نمایند .

بیماریهای انعقادی

اگر سابقه بیماریهایانعقادی خون مثل هموفیلی را دارید از اهدای خون بطور دائم معاف می باشید .

بیماریهای پوستی

جوشهای زیر پوستی وآکنه ( جوش غرور جوانی ) خفیف تا متوسط ( بشرط استفاده نکردن از دارو ) مانع اهدایخون نمی گردد . در مورد عفونتهای قارچی سطحی در محل خونگیری و یا عفونتهای قارچی دردیگر نقاط پوست یا مو یا ناخن ( بشرطی که از داروهای ضد قارچ استفاده می کنید ) ونیز کهیر ، آکنه کیستیک شدید ، تاول ، زخم چرکی ، کورک یا عفونت پوستی شدید پس ازدرمان و بهبود کامل قادر به اهدای خون خواهید بود .

بیماریهای جنسی ( مقاربتی ) یکسال پس از درمانکامل بیماریهای جنسی ( مقاربتی ) سوزاک ، سیفلیس ، ... می توانید خون اهدا نمائید .

بیماری های خود ایمن

اگر سابقه بیماریهایخود ایمنی مثل پرکاری تیروئید ، بیماریهای رماتیسمی ، لوپوس اریتماتو ، مولتیپلاسکلروزیس و ... دارید ، از اهدای خون بطور دائم معاف می باشید .

بیماریهای قلبی

سابقه بیماریهای قلبیبخصوص عروق کرونرکه منجر به استفاده مکرر از دارو گردد شما را از اهدای خون معاف میکند . سابقه بیماریهای ساده دریچه ای قلب مانند پرولایس میترال (MVP ) اگر همراه با نارسایی یا علائم قلبی شدیدنباشد ، مانعی جهت اهدای خون نمی باشد .

پیونداعضا

تا یکسال پس از پیونداعضا از اهدای خون معاف می باشید . اگر سابقه پیوند قرینه یا سخت شامه مغز (DURA MATTER ) دارید بطور دائماز اهدای خون معاف می باشید .

تب خال

تب خال به تنهایی مانع اهدای خون نمی گردد .

تیروئید

گواتر ساده ( بدونتغییرات هورمونی ) و نیز کم کاری غده تیروئید ( هیپوتیروئیدی ) اگر علت آناتوایمیون ( نقص ایمنی ) نباشد مانع اهدا خون نمی گردد . پرکاری غده تیروئید ( هیپرتیروئیدی ) و نیز کم کاری تیروئید از نوع اتوایمیون باعث معافیت دائم از اهدایخون می گردند .

تزریق خون و فرآوردههای خونی

اگر طی 12 ماه گذشتهبه شما خون یا فرآورده های خونی تزریق نشده باشد می توانید خون اهدا کنید .

خال کوبی ، چاقوخوردگی ، سوراخ کردن گوش ، طب سوزنی

از آنجا که چنیناقداماتی سبب میشود تا فرد در معرض بیماری های قابل انتقال از طریق خون قرار گیردتا یکسال سبب ممنوعیت جهت اهدای خون می شود .

وزن

اگر وزن شما بالای 50کیلوگرم باشد می توانید خون اهدا کنید .

واکسیناسیون

مصرف برخی از واکسنهاتداخلی با اهدای خون ندارند ولی برخی از واکسن ها تا مدتی بعد از مصرف موجباختلالاتی در خون می گردند که در این مدت نباید خون اهدا نمود .

صرع ، تشنج

در صورت داشتن سابقهصرع و تشنج از اهدای خون معاف می باشید مگر اینکه طی 3 سال گذشته بدون استفاده ازدارو دچار حملات صرع و تشنج نشده باشید دراین صورت می توانید خون اهدا کنید .

شیر دهی

پس از پایان دوران شیردهی می توانید خون خود را اهدا کنید .

سن

اگر سن شما بین 17 تا 65 سال می باشد می توانید خون اهدا کنید .

سال

2 سال پس از بهبودکامل و قطع کلیه داروها می توانید خون اهدا کنید .

سقط جنین

یکسال پس از هر گونهسقط جنینی می توانید خون خود را اهدا کنید .

سرماخوردگی وآنفولانزا

اگر طی یک هفته گذشتهاید و یا طی 2 هفته اخیر به آنفولانزا مبتلا گردیده اید نمی توانید خون خود را اهدانمائید .

سکته

پس از سکته قلبی یامغزی به طور دائم از اهدای خون معاف می باشید .

سرطان

اگر سابقه ابتلا بهسرطان دارید از اهدای خون بطور دائم معاف می باشید . بجز سه مورد 1- کارسینومinsitu (در جا) دهانه رحم 2- کارسینوم پاپیلری تیروئید 3- سرطان های محدود پوستی مانندBCC وSCC بشرطی که با عمل جراحی کاملا برداشته شده باشند و شخصبطور کامل درمان شده باشد .

مسافرت

یکسال پس از مسافرت بهمناطق مالاریا خیز و در صورتی که علامتی نداشته باشید می توانید خون اهدا کنید .

مواد مخدر

در صورت کوکائین و یاهر گونه مواد مخدر استنشاقی دیگر و یا داشتن سابقه تزریق مواد مخدر ( حتی براییکبار ) تا آخر عمر از اهدای خون معاف می باشید .

داروها

مصرف برخی از داروهاتداخلی با اهدای خون ندارند و هنگام مصرف این داروها می توانید خون اهدا کنید امابرخی از داروها در هنگام مصرف و حتی تا مدتی پس از قطع مصرف موجب اختلالاتی در خونمی گردند که در این مدت نباید خون اهدا نمود . چند نمونه از این داروها بقرار ذیلمی باشد .

در هنگام مصرف اینداروها می توانید خون اهدا کنید :

* ویتامینها

* داروهای ضد بارداریخوراکی

* داروهای ضد احتقان (‌دکونژستانها (

* آرام بخش های خوراکیضعیف

* سایمتیدین

پس از پایان مصرف اینداروها می توانید خون اهدا کنید :

* انسولین

* کورتونهاموضعی (درمحل خونگیری (

* پروپرانولول ( ایندرال

پس از طی مدت ذکر شدهدر مورد هر دارو می توانید خون اهدا نمائید :

* آنتی بیوتیکهایخوراکی 2 روز پس از قطع دارو

* آنتی بیوتیکهایتزریقی 4 هفته پس از قطع دارو

* پیروکسی کام واسپرین 3 روز پس از قطع دارو

* پماد ترتینوئین ( رتینA ) یک هفته پس از قطع دارو

* داروهای کورتونی یکهفته پس از قطع دارو

کلسترول و چربی خون

بالا بودن کلسترول وچربی خون مانعی جهت اهدای خون نمی باشد .

هورمون درمانی

خانمهایی که هورمونهای جایگزین ( استروژن و پروژسترون یا قرص های ضد بارداری خوراکی ) استفاده میکنند می توانند خون خود را اهدا نمایند ، . سابقه استفاده از هورمون رشد انسانیباعث معافیت دائم از خون اهدا خون نمی گردد .

هپاتیت زردی ، یرقان

اگر سابقه ابتلا بههپاتتیت عفونی ( ویروسی ) بعد از سن 10 سالگی داشته اید از اهدای خون بطور دائممعاف می باشید . اگر علت زردی و یرقان شما چیز دیگری باشد ( مصرف دارو ، بیماریژیلبرت ، مصرف الکل ، ضربه ، سنگ کیسه صفرا ... ) با شرایط خاصی می توانید خون اهداکنید .

همچنین اگر با کسی کهمبتلا به هپاتیت عفونی ( ویروسی ) می باشد تماس نزدیک داشته اید ( تماس جنسی ،زندگی در یک خانه ، استفاده مشترک از آشپزخانه و دستشویی ) تا 12 ماه بعد از آخرینتماس قادر به اهدای خون نمی باشید .

هموگلوبین و هماتوکریت

اگر هموگلوبین شمابالاتر از 5/12 گرم در دسی لیتر باشد ، می توانید خون اهدا کنید . اگر هماتوکریتشما %54 - %38 ( برای آقایان ) و یا %48 - %38 ( برای خانم ها ) باشد می توانندخون اهدا کنید .

حجامت

یکسال پس از آخرین حجامت می توانید خون اهدا کنید .

قاعدگی

اگر قاعدگی شما شدید ،دردناک و همراه با خونریزی زیاد نمی باشد و احساس می کنید که حالتان خوب است میتوانید خون خود را اهدا کنید .

فشار خون

برای اهدای خون بایدفشار سیستولیک ( رقم بالای فشار خون ) بین 90-180 و دیاستولیک ( رقم پایین فشار خون ) 50-100 باشد سابقه فشار خون بالا و پایین به تنهایی نمی تواند منعی برای اهدایخون باشد .

فواصل اهدا

فاصله بین دو اهدایخون حداقل 8 هفته می باشد ( بشرطی که بیش از 4 بار در سال برای آقایان و 3 بار درسال برای خانم ها نباشد . فاصله بین 2 اهدای پلاکت ( platelet pheresis ) سه روز می باشد .

دندانپزشکی

اعمال ساده دندانپزشکیمثل پرکردن درجهI وII دندان در صورتی که همراه با تزریق داروی بیحسی نباشد مانع اهدای خون نمی گردند . در صورت داشتنتزریق و یا جرم گیری 3 روز بعدو در صورت کشیدن دندان یک هفته بعد می توانید جهت اهدا خون اقدام نمائید .

دیابت

اگر دیابت شما وابسته به تزریق انسولین نباشد و قند خون شما کنترل شده باشد می توانید خون اهدا کنید .

عفونتها

تا وقتی که دارایعلائم عفونت فعال و تب می باشید از اهدای خون خودداری نمائید . سابقه ابتلا به بعضیاز عفونتها مانند هپاتیتCوB وHIV جذام باعث معافیت دائم از اهدای خون می گردد . در مورد مدتمعافیت سایر بیماری های عفونت بهتر است با پزشک سازمان مشورت شود .

عمل جراحی

1/5 تا 2 ماه بعد ازاعمال جراحی کوچک مثل آپاندکتومی ، هموروئید ، جاانداختن شکستگی های کوچک ، فتق ،لوزه ، واریس و 6 ماه بعد از اعمال جراحی بزرگ مثل برداشتن کیسه صفرا ، برداشتن رحم، برداشتن تیروئید ، لاپاراتومی ، می توانید خون اهدا کنید . ( بشرطی که حین عملخون تزریق نکرده باشید . (

1)قبل از هر چیز حتماتابلوها و اعلان های سازمان انتقال خون ایران را که در سالن انتظار نصب شده به دقتمطالعه نمایید . این تابلوها حاوی اطلاعات مهمی بویژه در زمینه عوامل خطر ساز ایدزو هپاتیت می باشند .

2) در بخش پذیرشمراجعه کنندگان ، پس از اخذ رضایت کتبی از شما در فرم های مخصوص ،به کمک رایانه ثبتنام به عمل می اید . تاریخ و محل خونگیری ، نام و نام خانوادگی ، سن ، جنس ، وضعیتتأهل ، شغل ، آدرس محل سکونت و یا محل کار ، تاریخ و نتایج آزمایش در اهدای خونقبلی پرسیده می شود ( جهت تسریع در کار بهتر است کارت شناسایی عکس دار به همراهداشته باشید ). سپس جهت معاینه به اتاق پزشک راهنمایی خواهد شد .

3)در اتاق معاینه توسطپزشک نبض ، فشار خون و وزن شما اندازه گیری می شود . سؤالاتی نیز در مورد سوابقبیماری و مصرف دارو ، پرسیده خواهد شد . برحسب لزوم ممکن است بررسی های بیشتری نیزصورت پذیرد .

4) در صورتی که پزشکشکی در مورد کم خونی یا پلی سیتمی ( در اصطلاح عامیانه غلظت خون ) داشته باشد ،آزمایش هموگلوبین یا هماتوکریت درخواست خواهد کرد . جواب این آزمایش در کمتر از 5دقیقه اعلام می شود .

5) در بخش خونگیریتوسط افراد کارآزموده و مجرب ، در شرایط کاملا استریل رگ گیری انجام شده ، ظرف مدت 5-10 دقیقه حدود 350-450 سی سی خون از شما گرفته خواهد شد .

6) لازم است پس ازاهدای خون حدود 10 تا 15 دقیقه بر روی تخت استراحت نمایید .

7) سپس از شما پذیراییبه عمل خواهد آمد .

8) پس از انجامآزمایشهای مختلف روی خون شما نتیجه آن از طریق پست ارسال خواهد شد .

9) در صورتی که درکارت ارسالی نتیجه آزمایشات شما سالم گزارش گردیده است حداقل تا سه ماه بعد با کارتاهدای خون و کارت شناسایی معتبر برای اهدای مجدد ، مراجعه نمایید .

10) در صورتی که درکارت ارسالی شما درنتیجه آزمایشات اختلالی گزارش گردیده حتما به واحد مشاوره سازمانمراجعه نمایید .

اهداکننده بار اول : به شخصی اطلاق می شود که سابقه هیچگونه اهدای خون ندارد و برای اولین بار به سازمان انتقال خون جهت اهدای خون مراجعه نموده است .

اهداکننده با سابقه : به شخصی اطلاق می شود که سابقه اهدای خون دارد ولی از آخرین باریکه اقدام به خون دادن نموده است بیش از یک سال می گذرد .

اهداکننده مستمر : به شخصی اطلاق می شود که بجز اهدای فعلی سابقه حداقل یک نوبت اهدایخون ظرف یک سال گذشته را داشته باشد . یا به عبارت دیگر کسی که در سال حداقل دونوبت خون اهدا نماید .

اهدایخون اتولوگ چیست و چگونه می توان خون خود را به عنوان اتولوگ اهدا کرد ؟

- اهدایاتولوگ روشی است که در آن بیمار خون خود را اهدا می کند و خون تا زمانی که به آناحتیاج دارد در شرایط مناسبی نگهداری می شود . بیمارانی که با اهدای اتولوگ از خونخود استفاده می کنند ایمن ترین خون ممکن را به خود تزریق می کنند .

خطراتاحتمالی به واسطه اجزای خون مانند گلبولهای سفید ، پلاکت ها و پروتئین های سرم باتزریق خون اتولوگ حذف می شود .

- برای اهدای خون اتولوگ ابتدا با پزشک معالج خود مشاوره کنید تا او یک فرم تقاضا بهسازمان انتقال خون ارسال کند . این فرم میزان خون مورد نیاز شما را به سازمان اطلاعخواهد داد . سپس از طرف سازمان با شما تماس گرفته خواهد شد تا زمانی را برای اهدایخون مشخص نمایند .

زماناهدای خون اتولوگ برای یک فرد حداقل 7 روز بعد از آخرین اهدای خون قبلی وی می باشد . البته برای اهدا بایستی میزان هموگلوبین خون از حد طبیعی کمتر نباشد و در معاینات پزشکی مشکلی وجود نداشته باشد .

آفرزیس ازیک لغت یونانی به معنی خارج کردن مشتق شده است .

آفرزیس یکنوع اهدای خون است که بجای خون کامل ، اهدا کننده تنها یک قسمت ( معمولا پلاکت یاپلاسما ) را اهدا می نماید .

اصول آنمشابه اهدای خون کامل است به این ترتیب که اهدا کننده قبل از اهدا توسط پزشک معاینهشده و سؤالاتی از آنها پرسیده شود . پس از استریل کردن ناحیه چین آرنج ، بسته بهاحتیاج یک جزء از اجزای خون کامل جدا می شود و بقیه اجزاء به اهدا کننده بازگرداندهمی شود ( البته امکان جدا کردن بیش از یک جزء از اجزای خون نیز وجود دارد . )

ماننداهدای خون کیسه ها و سوزنهای استفاده شده در این عمل یک بار مصرف و استریل بوده وبعد از مصرف معدوم می شوند .

لازم بهذکر است که مدت زمان آفرزیس از مدت زمان اهدای خون در حالت عادی بیشتر است بطوریکهبجای 20-30 دقیقه ، یک تا دو ساعت طول می کشد .

اهدای حرفه ای : در این نوع اهدا ، فرد به ازای دریافت پاداش اقدام به خون دادن می نماید، این روش امروزه منسوخ شده است زیرا خطر آلودگی خون در بین اهداکنندگانی که بهازای دریافت وجه یا کالا اقدام به خون دادن می نمایند بالا می باشد .

اهدایجایگزین یا فامیلی : در این نوع اهدا یکی از آشنایان یا اقوام فردی که نیاز مند بهخون است ( جهت جایگزین نمودن خون مصرف شده ) اقدام به اهدای خون می نمایند ، یکی ازاهداف سازمان انتقال خون حذف کامل خون جایگزین تا پایان سال 82 بود است .

اهدایداوطلبانه : در این اهدا که یکی از بهترین و سالم ترین طرق تأمین خون سالم می باشدفرد بطور داوطلبانه و فقط با انگیزه ایثار و نوعدوستی اقدام به خون دادن می نمایند .

اهدایاتولوک : در این نوع اهدا با شرایط خاصی که توسط پزشک یا کارشناس طب انتقال خون مشخص می شود ، خون گرفته شده از فرد برای همان فرد در مواقع ضروری مورد مصرف قرارمی گیرد .

اهدا کنندگان داوطلب که پولی در ازای اهدای خون دریافت نمی نمایند و به طور منظم خون اهدا میکنند، سالمترین اهدا کنندگان هستند . تحقیقات در کشورهای مختلف نشان داده است که افرادی خون خود را داوطلبانه وبدون در نظر گرفتن پاداش مادی اهدا می کنند ، دلایل اندکی جهت پنهان کردن اطلاعاتمربوط به آن بخش از سلامت و روش زندگی خود که آنها را برای اهدای خون به طور موقتیا دائم نامناسب می نماید ، دارند . انگیزه اصلی انها کمک به افراد دیگر است و نهبدست آوردن منافع شخصی ،

اهدا کنندگان فامیلی یا جایگزین فقط در زمانی که خون آنها مورد نیاز یکی از اعضای خانواده یاآشنایان است ، خون اهدا می کنند .ثابت شده است که خون این افراد به سلامت گروه اولنیست زیرا ممکن است در شرایطی که برای اهدای خون مناسب نیستند و ممکن است آلودگی رابه فرد گیرنده منتقل نمایند ، تحت فشار قرار گرفته ، خون اهدا نمایند ، از طرف دیگردر بسیاری از موارد در میزان نیاز به خون ، تعداد بستگانی که حائز شرایط اهدای خون باشند ، کافینیستند و در جایی که امکان اهدای خون توسط یکی از اعضای خانواده وجود ندارند ،بستگان ممکن است با پرداخت پول به فردی دیگر ، وی را به اهدای خون ترغیب نمایند واین مورد خود بوجود آورنده یک نظام پرداختی مخفی است .

اهدا کنندگان پولی ( paid donors ) : افرادی هستند کهبرای دریافت پول ، خون اهدا می نمایند آنها معمولا بیش از آنکه توسط کمک به افراددیگر ترغیب شوند ، به واسطه انچه دریافت می نمایند ، تشویق می شوند ، این افرادممکن است با اهدای خون ، بیش از دفعات توصیه شده به سلامت خویش آسیب بزنند . همچنینبه احتمال بیشتر ، ممکن است زندگی گیرندگان خون را نیز با پنهان نمودن اطلاعاتی کهآنها را از اهدای خون منع می کند ، به مخاطره اندازند .

در ابتدای قرن بیستمبعد از آنکه انتقال خون بصورت رایج شکل گرفت منبع تأمین خون سرویسهای انتقال خون ،خون دهندگان حرفه ای بودند که کار معینی نداشته ، تابع هیچگونه اصول اخلاقی نبودندو از طریق وجه ناچیزی که در مقابل فروش خون خود دریافت می داشتند ، زندگی می کردند . بعد از مدتی تحقیقات انجام شده مشخص نمود که خون این افراد نه تنها فاقد فایدهلازم بوده بلکه باعث انتقال بیماریهای خطرناک به گیرندگان خون می شود ؛ به همین علتدر سیر تکامل انتقال خون ، استفاده از خون جایگزین خویشاوندان و آشنایان راجحدانسته شد . متاسفانه پس از مدتی معلوم گردید که خون این افراد نیز در مقایسه باخون افراد داوطلب ، احتمال بالاتری (حدود10 برابر) از انتقال بیماریها به گیرنده رادارا است . با پیشرفت میزان روز افزون علم پزشکی و انجام آزمایشات پیشرفته بتدریجمشخص گردید میزان آلودگی های خونی در افرادی که بصورت داوطلب برای اهدای خون بهمراکز انتقال خون مراجعهذمی نمایند بسیار کمتر از دو گروه قبلی است . سپس تحقیقاتعلمی مشخص نمود که خون افرادی که بصورت مستمر نسبت به اهدای خون خود اقدام مینمایند دارای کمترین میزان آلودگی است .

گروه اهدا کنندگانمستمر و منظم اهداکنندگانی هستند که نیاز به خون سالم را که از حیاتی ترین نیازهایجوامع بشری است به خوبی درک کرده و انگیزه بالایی جهت اهدای خون برخوردار می باشندو درباره رفتارهای مخاطره آمیز که باعث آلودگی در سطح جامعه می شوند و بدین ترتیباز سالمترین اقشار جامعه جهت اهدای خون محسوب می شوند . این افراد پس از اولین نوبتاهدای خون ( و تأئید سالم بودن خونشان با معاینه و آزمایش ) توسط پرسنل کار آزمودهسازمان انتقال خونو تمایل شخص داوطلب انتخاب و کارت بسیج اهداکنندگان برای آنهاصادر می شود تا طبق جداول زمان بندی شده در کارت عضویت اقدام به اهدای خون نمایند .

چه کسانی نباید تحت هر شرایطی خون اهدا نمایند .

1) افرادی که سابقهابتلا به زردی بعد از 10 سالگی دارند .

2) افرادی که قبلاآزمایشات مثبت از نظر هپاتیتB وC و ایدز (HIV Ab , HBS Ag , HCV Ab ) داشته اند .

3) افرادی که از موادمخدر تزریقی استفاده کرده یا می کنند ( حتی برای یک بار )

4) افرادی که رابطهجنسی نامطمئن دارند .

5) افرادی که فاکتورهای انعقادی تغلیظ شده دریافت می کنند .

اگر به هر نحوی درمعرض آلودگی با ویروس ایدز وبا هپاتیت قرارگرفته اید ( مثلا تماس با خون فرد آلوده، چاقو خوردگی ، برقراری تماس جنسی نامطمئن بودن در زندان و ... )‌جدا از اهدای خوناجتناب کنید و قبل از هر چیز با پزشک سازمان مشورت نمایید . در صورت صادق بودن باپزشک سازمان و مطرح کردن مشکل خود در خصوص موارد ذکر شده ، وی شما را به مراکزمشاوره و انجام آزمایش رایگان راهنمایی خواهد کرد . به این ترتیب ضمن اینکه شما پساز مشاوره و انجام تست های مورد نیاز ، از سلامت خود اطمینان حاصل خواهید ، با عدماهدای خون ، از الودگی احتمالی انسان دیگری جلوگیری خواهید نمود .

توجه داشته باشید کهویروسهای مولد ایدز و هپاتیت تا مدتی پس از ورود به بدن حتی بوسیله دقیق ترین تستها نیز ممکن است قابل ردیابی نباشند و اگر بدون مشورت با پزشک و در زمان غیر مناسباقدام به خون دادن و انجام آزمایش نمائید ، این احتمال وجود دارد که با وجود آلودگیجواب آزمایش به غلط منفی گزارش شود .

معافیت از اهدای خون بر حسب عامل بوجود آورنده به دو دسته تقسیم می شود :

-1 معافیت موقت

2- معافیت دائم

1) ابتلا به بعضی ازبیماریها ( نظیر سرما خوردگی ) ، مصرف برخی از داروها (‌مثل مصرف آنتی بیوتیک ها ،تزریق واکسن ) و بعضی حالات ویژه ( نظیر برخی اعمال جراحی ، شیر دهی و بالا یاپائین بودن فشار خون ) سبب می شود تا فرد بطور موقت از اهدای خون معاف شود .

توجه : در معافیت موقتبعد از برطرف شدن عامل بوجود آورنده و بعد از گذشت مدت زمان خاصی که توسط پزشکمصاحبه کننده تعیین می شود ، می توان مجددا اقدام به اهدای خون نمود .

2) ابتلا به بعضی ازبیماریها ( مثل سکته قلبی و مغزی ، ابتلا به هپاتیت بعد از 10 سالگی ) و برخی ازشرایط ویژه ( مثل تزریق مواد مخدر ) سبب معافیت دائم اهدا کننده می شود .

توجه : افرادی که بهتوصیه پزشک سازمان انتقال خون جزء دسته معافیت دائم قرار می گیرند جهت حفظ سلامت خود و یا فرد دریافت کننده خون هرگز نباید خون اهدا کنند .

ولی می توانند باتشویق سایر افراد خانواده ، دوستان و آشنایان به اهدای خون در این امر بشر دوستانهمشارکت داشته باشند .

علاوه برتعیین گروهخون و ارهاش آزمایشات مربوط به سیفلیس (RPR )و ویروسهای هپاتیت ( HBASg; HCVAb ) و ایدز (HIVAb ) نیز روی نمونه خون هر اهدا کننده انجام می گیر د

آزمایش از نظر ویروسهپاتیتB از سال 1353 ( سالی کهسازمان انتقال خون ایران افتتاح شد ) از نظر ویروس ایدز از سال 1368 و از نظرهپاتیتC از سال1375 انجام می گیرد .

توجه : کلیه خونهایاهدایی بطور جداگانه آزمایش می شوند و با هر بار اهدای خون ، اهدا کننده مجددا موردآزمایش قرار می گیرد .

نتیجه آزمایشات مربوطبه هپاتیت و ایدز به صورت مثبت و منفی گزارش می شود .

برای هر آزمایش که درابتدا مثبت گزارش شود آزمایش تائیدی انجام می گیرد .

توجه : در صورت مثبتشدن آزمایش در این مرحله خون اهدایی برای تزریق به بیماران مصرف نمی شود .

نتیجه آزمایشات تائیدیبه صورت مثبت ، نامعین یا منفی گزارش می شود .

* در صورت مثبت شدنآزمایش تائیدی فرد به بیماری مبتلا می باشد .

* در صورت نامعین شدنآزمایش تائیدی فرد می بایست 6 ماه بعد مجددا آزمایش شود .

* در صورت منفی شدنآزمایش تائیدی احتمال ابتلا به بیماری بسیار کم است .

توجه : علیرغم مصاحبه، معاینه و انجام کلیه این آزمایش ها بدلیل وجود دوره پنجره باز هم ممکن است عاملبیماری زا بصورت مخفی در بدن وجود داشته باشد ولی تا مدتی قابل شناسایی نباشد . البته امروزه آزمایشات جدیدتری طراحی شده است که فاصله زمانی دوره پنجره را کوتاهتر می کند اما آنها نیز دارای مشکلاتی هستند .

در دوره پنجره نتیجهآزمایش ابتدایی منفی است در حالیکه فرد آلوده به ویروس است و می تواند بیماری را بهدریافت کننده خون منتقل کند پس فراموش نکنید که :

اگر تا 2 هفته پس ازاهدای خون شما بیمار یا زرد شدید به سازمان انتقال خون اطلاع دهید .

شاید لازم باشدآزمایشات تکمیلی انجام شود و ممکن است نیاز باشد تا آماده شدن نتیجه آزمایشات ازمصرف خون شما برای بیمار جلوگیری شود .

نتیجه تمام اینآزمایشات در یک کارت ثبت می شود و به آدرس پستی شما ارسال می گردد . نتیجه آزمایشاتکاملا محرمانه می ماند .

کسانی که مایل هستند ،می توانند با پزشکان درمانگاههای مشاوره مستقر در انتقال خون مشاوره نمایند .

امروزهکار کردن در فضای سیستم کیفی برای رسیدن به استانداردهای عالی که لازمه بقا در محیطمتغیر پزشکی می باشد یک الزام است و نا یک اختیار . مراجعه کنندگان به مراکز مراقبتهای پزشکی خواستار مشاهده دلیل و مدرک در رابطه با وجود برنامه های کیفی فراگیرهستند و به این خاطر به آنهایی مراجعه می کنند که بتوانند بهبود کیفی قابل ادازهگیری را نشان دهند .

تغییرفرهنگ از پایین ترین مرحله یعنی کنترل کیفی به سیستم کیفی زمان زیادی می طلبد وسازمان هایی که هنوز برای انجام این تغییر اقدامی نکرده اند باید برای جبران هر چهزودتر دست به کار شوند .

در سازمانانتقال خون ایران نیز برنامه تضمین کیفی و به دنبال آن سیستم کیفی در حال استقرارمی باشد . مدیران و کارکنان حوزه معاونت فنی و تضمین کیفی سازمان انتقال خون دربرقرای ، بازنگری ، تأیید و اجرای خط مشی ها ، فرایند ها و روشهای کیفی و فنیسازمان ، نقشی فعال را ایفا می نمایند .

در حالحاضر در هر پایگاه انتقال خون ایران در سراسر کشور یک بخش کنترل کیفی وجود دارد . هر بخش دارای مسئولی می باشد که مسئولیت فعالیت های کنترل کیفی آن پایگاه را بهعهده دارد و مستقیمآ با ارائه گزارش های لازم بوسیله معاونت فنی و تضمین کیفی تحتهدایت و نظارت قرار می گیرد .

برنامهکیفی سازمان تمام زمینه های کاری موجود در بخش های مختلف سازمان انتقال خون از قبیلبرنامه جذب اهدا کنندگان ، انتخاب اهدا کنندگان مناسب ، جمع آوری خون ، فرایند تهیهفراورده های مختلف خون ، عوارض نامطلوب پس از انتقال خون و غیره ( مانند برنامهایمنی و خطرات زیستی و مدیریت ضایعات در سازمان انتقال خون ) را در بر می گیرد .

پیشگیری از کم خونی

اهدا کننده عزیزفراموش نکنید که برای سلامتی بخشیدن به بیماران با اهدای خون خود ، باید همواره بهفکر سلامتی خود نیز باشید . بنابراین به نکات زیر کاملا توجه کنید :

با اهدای یک واحد خود ( حدودا 450 میلی لیتر خون ) بدن شما تقریبا 225 میلی گرم آهن از دست می دهد . دستگاه گوارش ، این میزان آهن از دست رفته را به مرور زمان جبران خواهد کرد . بنابراین باید به رژیم غذایی خود توجه خاصی نمایید و مواد غذایی غنی از آهن مصرفکنید .

با دریافت غذاهایی باآهن بیشتر معمولا آهن از دست رفته پس از یک ماه و نیم جایگزین می شود . در صورت عدمتوجه به رژیم صحیح ، اهدا کننده در معرض خطر کم خونی ناشی از کمبود آهن قرارمی گیرد، بخصوص خانمهایی که در سنین باروری هستند .

همه به خوبی می دانیم که جگر یک منبع غنی از آهن می باشد . گوشت قرمز و قسمتهایی تیره گوشت مرغ نیز دارایمقادیر زیادی آهن می باشد . اما برای بدست آوردن آهن مورد نیاز ،‌ توجه به میزانآهن غذا به تنهایی کافی نیست . مسئله دیگر که بسیار اهمیت دارد میزان جذب آهن توسطدستگاه گوارش می باشد . بدن بسته به نوع غذا ، فقط مقداری از آهن موجود در غذا راجذب می کند . مزیت گوشت نسبت به سایر مواد غذایی این است که میزان آهن آن نه تنهازیاد بوده ، بلکه اهن آن به آسانی جذب بدن می شود ، بطوریکه پس از یک وعده غذا باگوشت قرمز تا 30 درصد آهن آن جذب بدن می شود .

در مواد غذائی غیرگوشتی مانند زرده تخو مرغ ، حبوبات ، سبزیجات و میوه جات نیز آهن وجود دارد . اماجذب آهن آنها کمتر از مواد گوشتی می باشد . تنها 3 الی 8 درصد اهن مواد غذایی غیرگوشتی جذب بدن می شود . برای جذب بیشتر آهن این نوع غذاها ، بهتر است تعداد دفعاتغذا بیشتر شود و در هر وعده مقدار کمتری مصرف شود .

دقت داشته باشید کهبعضی از مواد غذایی می توانند جذب آهن غیر گوشتی را افزایش و یا برعکس کاهش دهند . بطور مثال مصرف ویتامینC ( اسکوربیک اسید ) بلافاصله پس از خوردن یک وعده غذای حاوی آهن جذب آهن را حتی تا دوبرابر افزایش می دهد .

ویتامینC بر روی آهن فریک (fe ) تأثیر گذاشته و باعث می شود که به آهنفروس (fe) تبدیل می شود . آهنفروس جذب بالاتری نسبت به آهن فریک دارذد . این ویتامین به مقدار زیاد در مرکبات ،گوجه فرنگی و همچنین سبزیجات یافت می شود . از طرف دیگر خوردن چای یا قهوه بلافاصلهپس از غذا منجر به کاهش میزان جذب آهن می شود . بنابراین در صورت تمایل به مصرف چاییا قهوه ، بهتر است انها را در فواصل وعده های غذایی ، صرف نمایید .

قبل ازاهدای خون :

* بهتر است چند ساعت قبل از خون دادن مایعات بیشتری بنوشید ( مثل آب میوه ) . در این مورد از مصرفنوشیدنیهای حاوی کافئین مثل چای و قهوه پرهیز کنید .

* در روز اهدای خون ،مصرف صبحانه یا ناهار اهمیت زیادی دارد ، حتی در صورت لزوم 1-3 ساعت قبل از خوندادن غذای مختصری اضافه بر تغذیه معمول میل نمایید .

* بلافاصله قبل ازاهدای خون انجام فعالیت بدنی شدید ، مصرف مایعات داغ ، استعمال سیگار و جویدن آدامس اجتناب کنید .

در طی اهدای خون :

* هنگام خونگیری ضمن حفظ آرامش از حرکت دادن دست خود اجتناب کنید . ( در صورت تکان دادن دستاحتمال آسیب به رگ و ایجاد کبودی در موضع وجود دارد . )

* حین خونگیری ، جهت بهتر جریان یافتن خون ، دست خود را به آرامی باز و بسته نمایید .

* در طیخونگیری ، در صورت بروز هر گونه مشکلی از قبیل ضعف ، بی حالی ، سرگیجه ، تهوع ، سردیا سوزن شدن دست ها و پاها تکنسین مسؤل خونگیری را مطلع کنید .

بعد ازاهدای خون :

1) بعد ازاتمام خونگیری و خارج کردن سوزن ، حدود 10 دقیقه بر محل آن با گاز استریل فشار واردکنید بطوریکه حداقل 2 دقیقه اول دست بالا نگه داشته شود . در طی این مدت بر روی تختاستراحت نمایید .

2) موقعبلند شدن از دستی که از طریق آن خونگیری انجام شده ، به عنوان تکیه گاه استفادهنکنید . در صورت لزوم از یکی از افراد حاضر در اتاق خونگیری برای بلند شدن کمکبگیرید .

3) تاحدود 2 الی 3 ساعت چسب زده شده بر محل سوزن را جدا نکنید .

4) بعد ازاهدای خون حداقل 1-2 ساعت از کشیدن سیگار اجتناب کنید . بهتر است قبل از سیگارکشیدن یک وعده غذا میل نمایید .

5) تا 24ساعت مایعات بیشتری بنوشید . ( بویژه در چند ساعت اول پس از اهدای خون ) در این مدتاز مصرف الکل به عنوان نوشیدنی جایگزین ، جدا پرهیز کنید .

6) به مدت 24 ساعت از انجام حرکات ورزشی سنگین و بلند کردن اشیاء سنگین یا دستی که از طریق آنرگ گیری انجام شده ، پرهیز نمایید . در انجام سایر فعالیت های بدنی روزانه ، نیمساعت پس از خون دادن منعی وجود ندارد .

7) تا 24الی 48 ساعت از انجام کارهایی از قبیل کوه نوردی ، اسکی بازی ، رانندگی با وسایطنقلیه سنگین و قطار ، خلبانی ، غواصی ، کار بر بالای داربست ساختمان و نوردبان و ... پرهیز کنید .

8) اگر درطی روز یا روزهای بعد ، در ناحیه ورود سوزن دردی احساس کردید ، از مسکن های معمولمثل استامینوفن استفاده کنید . در این مورد از مصرف بروفن ، آسپرین و ... خودداریکنید .

9) درصورتی که چند ساعت پس از اهدای خون حالت غش یا گیجی دارید قدری بیشتر استراحت کنید . بصورتی بنشینید که سرتان بین زانوانتان قرار گیرد و یا به نحوی دراز بکشید که سرشما پایین تر از بدنتان قرار گیرد . اگر حال خوبی ندارید و در صورت تداوم علائم فوقبا پزشک سازمان تماس بگیرید .

10 ) دراثر تکان دادن دست و جابجا شدن سوزن در رگ و نشست خون در اطراف سوزن ممکن استهمانتوم ( تورم و کبود شدگی ) در محل ایجاد شود . در این حالت تا 24 ساعت از کمپرسسرد و پس از آن از کمپرس گرم استفاده کنید .

مفهوم گروههای خونی چیست ؟

گروه خونی هر فرد براساس نوع آنتی ژنهای خاصی که در سطح گلبولهای قرمز او وجود دارد تهیین می شود ، تاکنون حداقل 30 نوع آنتی ژن شایع در رابطه با انواع گروههای خونی که در سطح گلبولهایقرمز وجود دارند ، شناسایی شده است ولی دو دسته از مهمترین این آنتی ژنها که درانتقال خون نیز اهمیت زیادی دارند ، آنتی ژنهای مربوط به سیستمABO وRh می باشد .

- افراد از نظر سیستمABO می توانند یکی از 4 گروهخونیO وB وA وAB را داشته باشند . در صورت داشتن هر یک از آنتی ژنهایB یاA در سطح گلبولهایقرمز ، آنتی بادی ضد آن در سرم فرد وجود دارد مثلا در فرد با گروه خونیA ، آنتی بادی ضدB در سرم وجود دارد .

به همین دلیل است کهخون افراد با گروههای خونی متضاد قابل استفاده برای یکدیگر نیست ( البته استثنایینیز در این زمینه وجود دارد )

گروه خونیO فراوانترین وAB نادرترین گروه خونی است . اصطلاحا به افرادبا گروه خونیO دهنده عمومی خون وبه افراد با گروه خونیAB گیرندهعمومی خون گویند .

- از دیگر آنتی ژنهایمهم گروههای خونی می توان به آنتی ژنهایRh اشاره نمود . افراد از نظر داشتن یا نداشتن این آنتی ژنRh وجود دارد که در صورت دریافت خونRh مثبت می تواند سبباگلوتیناسیون گلبولهای قرمز گیرنده شود .

اغلب تاسازگاریهایمربوط به انتقال خون و نیز مادر و جنین ( که می تواند منجر به زردی در نوزاد یاعوارض دیگر و یا حتی مرگ جنین قبل از تولد شود ) مربوط به سیستمABO و با شیوع کمترRh می باشد . امروزه با استفاده از انواعآزمایشهای اختصاصی تعیین گروههای خونی در گیرنده و دهنده خون قبل از تجویز خون ،میتوان تا حدود زیادی از این عوارض پیشگیری نمود .

رفتار پرخطر چیست ؟

انجام بعضی از رفتارهادر زندگی ، فرد را در معرض خطر ویژه ای برای ابتلا به عفونت های خطرناک نظیر هپاتیتB یاC یا ایدز قرار می دهد .

بعضی از این رفتارهابدین قرار می باشند :

1- مصرف موادمخدر (بخصوص به صورت تزریقی )

2- تماس جنسی خارج ازچهارچوب خانواده

3- ابتلا به بیماریهایمقاربتی در طی 12 ماه گذشته

4- خالکوبی ، حجامت ،سوراخ کردن گوش یا قسمتی از بدن

اگر فکر می کنید که بهدلیل داشتن رفتارهای پر خطر نباید خون اهدا نمائید ، می توانید یکی از مراحل زیر راانتخاب کنید :

* محل اهدای خون را بااختیار خود ترک کنید .

* با پزشک اهداکنندگان در اتاق مصاحبه بطور خصوصی گفتگو کرده و راهنمایی لازم را دریافت کنید .

* با فرصتی که سازمانانتقال خون ایران در اختیار اهدا کنندگان قرارداده پس از اهدای خون به ما اطلاعدهید تا از خون ایران در اختیار اهدا کنندگان قرار داده پس از اهدای خون به مااطلاتع دهید تا از خون شما استفاده نکنیم ( سیستم محرمانه خود حذفی ) .

سیستم محرمانه خود حذفی به چه معنا است ؟

اگر در زمانی که پزشکمصاحبه کننده در مورد نحوه رفتار شما شؤال می کند :

* تمایل به جواب دادنندارید

* بوسیله افرادخانواده ، دوستان یا شرایط خاصی تحت فشار قرار گرفته اید که خون اهدا نمایید

* نمی توانید دلیل عدمتمایل خود را به اهدای خون به طور صادقانه بیان نمایید

از سیستم محرمانه خودحذفی اهدا کنندگان استفاده کنید .

فرم محرمانه خود - حذفی اهدا کنندگان چگونه تکمیل می شود ؟

* این فرم باید حتماقبل از خونگیری پر شود .

* اگر فکر می کنیدخونتان برای تزریق به فرد دیگر مناسب است ، گزینه الف یا سبز رنگ را علامت بزنید .

* گر فکر می کنیدخونتان برای تزریق به فرد دیگر مناسب است ، گزینه ب یا قرمز

* نیازی به نوشتن نام و نام خانوادگی واطلاعات دیگر در فرم نمی باشد

* فرم را تا کرده و در صندوق مخصوص آنبیندازید .

* تکمیل صادقانه این فرم می تواند از تریقخون آلوده به افراد نیازمند به خون جلوگیری به عمل آورد .

دوره پنجره ( Window period )

از زمانورود عامل بیماریزا به بدن تا ایجاد پاسخ بدن علیه آن و ساخته شدن آنتی بادی ، مدتیطول می کشد که به آن دوره پنجره اطلاق می شود . تقریبآ تمام بیماریها دارای ایندوره نهفتگی هستند که در طی آن عامل بیماریزا در بدن فرد وجود دارد و قابلیت انتقالبه دیگران را دارد اما در آزمایشات قابل تشخیص نمی باشد. دوره پنجره در بیماریهایمختلف ، متفاوت می باشد .

سازمان انتقال خون تنها مرکز تأمین کننده خون و فراورده های خونی سالم در کشور محسوب میشود و این کار را از طریق جمع آوری خون از مراکز اهدای خون در سراسر کشور و توزیعآن به بیمارستانها و سایر مراکز درمانی انجام می دهد .

برایرسیدن به این منظور نیاز به همیاری اهدا کنندگان داوطلب و مستمر خون وجود دارد . اهدا کنندگان مستمر سالیانه حداقل دو نوبت اقدام به اهدای خون می نمایند . بر طبقتحقیقات چنین اهدا کنندگانی با اصول اهدای خون آشنایی داشته و از رفتار های خطرسازی که آنان را در معرض ابتلا به بیماریهای قابل انتقال از طریق خون قرار می دهد ،اجتناب می ورزند بنابراین چزو سالمترین اهدا کنندگان خون محسوب می شوند .

اگر شمانیز مایل به عضویت در گروه اهدا کنندگان مستمر هستید با ما تماس بگیرید . فراموشنکنید که تا کنون هیچ جانشینی برای خون انسان ساخته نشده و از آنجا که خون اهداییشما به اجزای تشکیل دهنده خود تفکیک می شود تنها با صرف وقت اندکی می توانید بااهدای خون سالم ، جان چند بیمار نیازمند به خون را نجات دهید .

به چه دلیل پزشک سؤالات متعددی در حین مصاحبه و معاینه می پرسد ؟

هر یک ازسؤالاتی که توسط پزشک پرسیده می شود بر طبق استانداردهای تعیین شده قبلی می باشد کهتقریبا در تمامی مراکز انتقال خون دنیا ( با تفاوت مختصر در جزئیات ) به همین صورتپرسیده می شود . این سؤالات بر مبنای اصول علمی است و هر یک از آنها به منظوراطمینان از انتخاب صحیح دنور می باشد تا حتی الامکان خون مصرفی عاری از عواملبیماریزا بوده و سلامت دهنده و گیرنده خون در طی اهدا و دریافت خون تأمین شود . بههمین منظور ممکن است سؤالاتی راجع به بیماریهای سیستمیک ( از قبیل بیماریهای قلبی ،ریوی ، کبدی ، کلیوی و غیره ) ، مصرف دارو ،سوابق دندانپزشکی ، سوابق مسافرت،حاملگی ، شیردهی و حتی برخی مسائل مربوط به سبک زندگی ازقبیل تاریخچه رفتارهای جنسی از شما پرسیده شود . خواهشمندیم تا آنجا که ممکن است در پاسخگویی به اینسؤالات با پزشک سازمان همکاری نمایید و مطمئن باشید که پاسخگویی درست و دقیق به تکتک این سؤالات سبب تضمین هر چه بیشتر سلامت خون خواهد بود .

اگر از مواردیمطمئن نیستید با پرسنل متخصص و تجربه دیده ما در زمان مصاحبه محرمانه در میانبگذارید .

پیام یک بیمار نیازمند به خون شما اهدا کننده گرامی

از لحظه ای که پای بهعرصه هستی نهادم و خطر خشکیدن درخت حیات و به خاموشی گراییدن نغمه دل انگیز زندگیخویش را با تمام وجود لمس نمودم ، ترانه سرخ و سیال هستی را از زبان خاموش وایثارگر تو شنیدم و تداوم زندگی خویش را قطره قطره از سرچشمه مهربانی تو وام گرفتم .

ای پرآوازه گمنام ،توکیستی که ایثار گرانه مرا به میهمانی عمر میب بری و سرخی گونه هایت راسخاوتمندانه با بی رنگی چهره ام تقسیم می کنی ؟

تو را چه بنامم ؟ تورا که همواره با جاری ساختن مایه حیات و عصاره هستی خویش در رگهای تهی شده من آن رابه شریان زندگی وصل می کنی و قلب خسته ام را با آهنگ بودن به ترنم نغمه حیات میخوانی .

چگونه بستایم تو را ایهمه عشق و ایثار ، ای همه مهر که در ازای زندگی بخشیدن ، هیچ خواستن را برگزیدی ؟

زمانی بود که زندگی رازیبا تعریف می کردند اما من باور نمی کردم

زمانی بود که محبت رادلنشین بیان می کردند اما من باور نمی کردم

زمانی بود که از ایثارو گذشت حرفهایی بس زیبا می زدند اما من باور نمی کردم

یک روز نه خیلی دیرتراز امروز ، یک نفر ، نه ، هزار نفر آمدند و من دیدم و من شاهد بودم و باور کردم کهزندگی زیباست ، محبت دلنشین است و باور کردم که ایثار و گذشت شیرین است .

و اگر عشقی باشد دررنگ قرمز خون توست ، رنگی که نشانه عشق است

و اگر مهری باشد درقطره های خون گرم توست

و اگر زندگی باشد درپاکی و ایثار توست

تو را چه بنامم کهمظهر ایمانی و مهربانی

تو را چه بنامم کهسرخی به سرخی عشق ، که سبزی به سبزی محبت ، که سپیدی به سپیدی ایثار

نام تو بر رویهدیهارزشمندت خاطره ای می گردد در دفتر زندگیم .

سؤالات بیشتر

حداکثرچندنوبت در سال می توان اقدام به اهدای خون نمود ؟

آقایان حداکثر 4 نوبت و خانم ها قبل از سن یائسگی 3 نوبت و پس از آن حداکثر 4 نوبت مجاز بهاهدای خون می باشند .

حداقل فواصل بین دونوبت اهدای خون چقدر است ؟

56 روز یا 8 هفته ( البته به شرط اینکه تعداد دفعات اهدا بیش از 4 نوبت نشود )

در هر باراهدای خون چه مقدار خون گرفته می شود ؟

در هر باراهدای خون با توجه به شرایط عمومی اهدا کننده حدود450cc خون که معادل کمتر از %10 از کل حجم خون بدن می باشد ،گرفته می شود .

خون اهداشده در طی چه مدتی جبران می شود ؟

حجم خوناهدا شده در عرض 12 تا 36 ساعت بعد از اهدا و گلبولهای آن حداکثر تا سه هفته به طورکامل جبران می شود .

آیا پس ازاهدای خون نیاز به مصرف رژیم غذایی خاصی وجود دارد ؟

پس ازاهدای خون نیاز به مصرف هیچگونه مواد غذایی مکمل وبا دارو نیست مگر با توصیه پزشک .

آیا اهدای خون سبب تغییر در وزن می شود ؟

پس از خون دادن ممکن است موقتا تا نیم کیلوگرم از وزن بدن کاسته شود که بلافاصله با مصرف شربت و شیرینی جایگزین می شود . حجم و سلولهای از دست رفته خون بطور خود کار توسط بدن جایگزین می شود .

گروههای خونی مورد نیاز کدامند ؟

خون اهداکنندگان دارای گروههای خون مختلف ، همیشه مورد نیاز است اما خون گروه O معمولا بالاترین تقاضا را دارد زیرامتداولترین گروه بوده و می توان به بیمارانی که گروه خونی دیگری دارند نیز تجویزشود .